Idan Kaya Ya Gaji Book 1 Complete Hausa Novel

Littafin “Idan Kaya Ya Gaji… Gammo Ma Ya Gaji” na marubuciya Badi’at Ibrahim (Mrs Bukhari), labari ne mai sosa zuciya da yake tabo matsaloli daban-daban na zamantakewar aure, tarbiyya, da kuma yadda halayen iyaye suke shafar rayuwar ‘ya’yansu. Labarin ya ginu ne a kan rayuwar wata mace mai suna Sabuwa (Lolo), wacce take zaune a gidan miji cike da fargaba, cin mutunci, da kuma rashin kwanciyar hankali.

A kasa akwai takaitaccen bayani da kuma jerin jaruman littafin da rawar da suka taka:

Takaitaccen Bayanin Littafin

Littafin ya fara ne da kwatanta wani matsanancin ruwan sama da aka yi a jihar Jigawa, wanda ya haddasa barna mai yawa, har da rugujewar gidan mahaifin Sabuwa, wato Maigogul. Sabuwa mace ce mai hakuri wacce take auren Babangida, wani mutum mai wuyar sha’ani, mazinaci, kuma mai yawan zargin matarsa. Duk da cewa Babangida yana da dukiya da rufin asiri, amma bai da kyawun hali; yana wulakanta Sabuwa da danginta, kuma yana mu’amala da karuwai.

Babban rikicin littafin ya soma ne lokacin da gidan su Sabuwa ya rushe, hakan ya tilasta wa mahaifinta da sauran ‘yan gidansu (wadanda yawancinsu ba su da tarbiyyar kirki) komawa gidanta da zama. Wannan ya jefa Sabuwa cikin mawuyacin hali saboda tasan halin mijinta na rashin mutunci da kuma yadda danginsa suke kallon danginta a matsayin “baragurbi”. A gefe guda kuma, littafin ya nuna rayuwar kishin-kishin tsakanin Sabuwa da kishiyarta Hamida, da kuma yadda Babangida yake fifita sauran matan a kanta.

A lokacin da ‘yarta Malama ta kwanta rashin lafiya mai tsanani, Sabuwa ta hadu da tsohon saurayinta, Dr. Khalid, a asibiti, wanda hakan ya dawo da wasu tsoffin tunani a zuciyarta. Labarin ya nuna yadda talauci, shaye-shaye, da rashin tarbiyya suka yi katutu a gidan su Sabuwa, yayin da a gidan mijinta kuma take fuskantar wulakanci da zargi.

---

Jaruman Littafin da Rawar da Suka Taka

Akwai jarumai da dama a cikin wannan littafi, kowanne da irin gudunmawar da yake bayarwa ga tafiyar labarin:

1. Sabuwa (Lolo)

• Rawar da ta taka: Ita ce babbar jarumar littafin (Protagonist). Mace ce mai hakuri da juriya wacce take fuskantar kalubale ta kowane bangare—daga gidan miji da kuma gidan iyayenta. Tana kokarin ganin ta kare mutuncinta da na ‘ya’yanta duk da tozarcin da mijinta yake mata.

2. Babangida (Kacigari)

• Rawar da ya taka: Mijin Sabuwa ne kuma babban jarumi (Antagonist). Mutum ne mai kudi amma marar tarbiyya, mazinaci, kuma mai yawan sakin mata. Yana wulakanta Sabuwa yana nuna mata ba ta da tarbiyya, alhalin shi kansa yana aikata munanan ayyuka a boye da fili.

3. Maigogul (Mahaifin Sabuwa)

• Rawar da ya taka: Mahaifin Sabuwa ne mai yara da dama (su 23). Mutum ne mai ra’ayin kansa wanda bai damu da tarbiyyar ‘ya’yansa ba sosai. Sana’arsa ita ce “Baban Bola” kuma yana mu’amala da mata daban-daban, wanda hakan ya sa ‘ya’yansa da dama suka dauki gurbatacciyar tarbiyya.

4. Rakiya

• Rawar da ta taka: Mahaifiyar Sabuwa ce. Mace ce mai fadar gaskiya gatsal-gatsal kuma ba ta tsoron Maigogul. Tana yawan samun sabani da mijinta akan rashin kulawar da yake ba gidan.

5. Hamida

• Rawar da ta taka: Kishiyar Sabuwa ce wacce ta haihu a lokacin da labarin ya fara. Tana nuna isa da takama saboda yadda Babangida yake ji da’ita, kuma tana kishin Sabuwa duk da cewa ita ce uwar gida.

6. Mardiyya

• Rawar da ta taka: ‘yar Sabuwa ce ta fari mai shekaru 14. Ita ce take taya mahaifiyarta ayyukan gida da kula da kannenta. Tana yawan fuskantar fadan mahaifinta Babangida, wanda yake zarginta da abubuwa marasa kyau.

7. Dr. Khalid

• Rawar da ya taka: Tsohon saurayin Sabuwa ne wanda ta hadu da shi a asibiti lokacin da ‘yarta ba ta da lafiya. Kasancewarsa likita ya sa ya taimaka wajen duba Malama, kuma haduwarsu ta farkar da wasu tsoffin sirri na rayuwar Sabuwa.

8. Gaza

• Rawar da ya taka: Dan uwan Sabuwa ne, rikakken dan daba kuma mai shaye-shaye. Yana wakiltar bangaren matasan da suka lalace a cikin unguwarsu saboda rashin kulawa.

9. Baba Malam

• Rawar da ya taka: Mahaifin Babangida ne. Dattijo ne mai nagarta da addini, kuma malami ne mai koyarwa. Yana yawan yi wa Babangida fada akan halayensa na sakin mata da rashin mutunci, amma Babangida yana nuna masa ladabi na karya.

10. Aisha da Sadiya

• Rawar da suka taka: Kanun Sabuwa ne wadanda rayuwarsu ta ginu akan son duniya da bin maza. Suna wakiltar rashin tarbiyyar da take damun gidan Maigogul, inda suke shiga motocin samari daban-daban ba tare da kunya ba.

Wannan littafi yana nuna yadda “kaya” (mace) take gajiya da nauyin matsalolin rayuwa, sannan “gammo” (zuciya ko juriya) shi ma yake kaiwa bango.